نکته‌هاي قرآني - کور دلان

کوردلي بدتر از کوري چشم است. در روايتي از حضرت علي «عليه السلام » مي خوانيم: « شرّ العمي عمي القلب [1] » « بدترين کوري ، کوري دل است ».

 در قرآن کريم از گروهي از انسانها صحبت مي کند که ، در قيامت کور محشور  مي شوند. در قرآن کريم آيه ي 125 سوره طه مي فرمايد: « قال ربّ لم حشرتني أعمي و قد کنت بصيرا » ترجمه: « ( در قيامت خواهد ) گفت: پروردگارا چرا مرا نابينا محشور کردي در حالي که من ( در دنيا ) بينا بودم؟! »  اين نابينايي ريشه در کوردلي دنيا دارد [2] « ومن کان في هذه أعمي فهو في الآخرة أعمي و أضلّ سبيلا [3] » « اما کسي که در اين جهان ( از ديدن چهرۀ حق ) نابينا بوده است ، در آخرت نيز نابينا و گمراه است » در اين آيه مراد به کوري چشم نيست ، بلکه نداشتن « بصيرت » و « گمراهي » است ، و همچنين مقصود از کوري در دنيا هم همين است ، همچنانکه در سورۀ حج آيۀ 46 مؤيد همين معنا است: « أفلم يسيروا في الأرض فتکون لهم قلوب يعقلون بهآ أو ءاذان يسمعون بها فإنّها لا تعمي الابصار ولکن تعمي القلوب الّتي في الصّدور » ترجمه: « چرا در روي زمين سير نمي کنند تا داراي قلبهائي باشند که با آنها تعقل کنند و گوشهايي که با آنها بشنوند زيرا چشمها نابينا نمي شود لکن قلبهايي که در سينه ها هستند نابينا مي شوند ».

شخصيت اخروي انسان ، بازتابي از شخصيت دنيوي اوست « في هذه اعمي فهو في الآخرة اعمي » بصيرت اينجا ، بصيرت آنجا را در پي دارد و کودلي اينجا ، کوري آنجاست[4].

علت کوردلي

غفلت از ياد خدا و اعراض از حق

براي کسانيکه از ياد خدا روي مي گردانند دو مجازات در آيات فوق تعيين شده يکي معيشت تنگ در اين جهان است و ديگري نابينايي در جهان ديگر[5].امام باقر « عليه السلام » مي فرمايد: کسي که از ديدن آفرينش بهره ي معنوي نگيرد ، پس نسبت به آخرتي که نديده ، کوردل تر است[6]. در قرآن کريم مي فرمايد: « و من اعرض عن ذکري فان....و نحشر يوم القيامة اعمي » « و کسي که از ياد من روي گردان شود ،... نابينا محشور مي کنم ».

قرآن کريم تعبير جالبي از مشرکان و بيدادگران در آيات فوق دارد ، از آنها به عنوان « أعمي » توصيف مي کند که اشاره به اين حقيقت است: چهرۀ حق همه جا آشکار است اگر چشم بينايئ باشد [7]. به تعبير ديگر: کسي که در دنيا  چشم جانش را بر روي حقايق بست ، در قيامت کور محشور مي شود [8] « من اعرض – يوم القيامة اعمي [9]».

هر که در اين دنيا امام حق را نشناسد و راه حق نپيمايد چنين کسي در آخرت سعادت و رستگاري را نمي بيند و راه آمرزش نمي برد [10].

در حديثي از امام باقر« عليه السلام » در تفسير آيۀ فوق مي خوانيم: « من لم يدلّه خلق السّماوات والارض [11] ،.......» « کسي که آفرينش آسمانها و زمين ، آمد و شد شب و روز ، گردش ستارگان ، خورشيد و ماه و نشانه هاي شگفت انگيز او را از حقيقت بزرگتري که وراي آن نهفته است آگاه نسازد ، در آخرت اعمي و گمراه تر است ». 

در بعضي از روايات ديگر ،  بدترين نابينائي ، نابينائي دل شمرده شده » « أشدّ العمي من عمي عن  فضلنا » بدترين و سخت ترين کوري ، کوري کسي است که چشم ديدن فضايل ما را ندارد [12]».

اسراف در گناه

در قرآن کريم مي فرمايد: « و کذالک نجزي من اسرف و لم يؤمن بايات ربّه [13]...» ترجمه: «و اينگونه جزا مي دهيم کسي را که اسراف کند و ايمان به آيات پروردگارش نياورد »  تعبير به « اسراف » در اينجا ممکن است اشاره به اين باشد که آنها نعمتهاي خداد مانند چشم و گوش و عقل را در مسيرهاي غلط به کار انداختند و اسراف چيزي جز اين نيست که انسان نعمت را بيهوده بر باد دهد.[14]

هنگاميکه پرده هاي ضخيمي از جهل ، غرور ، تعصب ، لجاجت و شهوت اين چشم بيناي دل آدمي را از کار انداخت ، ديگر توان ديد ندارد ، و با اينکه: جمال حق حجاب و پرده ندارد  ، او از مشاهدۀ آن ناتوان است^{. [15]}

تنظيم: نسرين طاهري

پي‌نوشت‌ها:
--------------------------------